ΦΩΝΗ ΚΥΠΡΙΩΝ – KIBRISLILARIN SESİ – CYPRIOTS’ VOICE
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Αρ. 49 – ΙΟΥΝΙΟΣ 2025
Η Φωνή Κυπρίων συνεδρίασε στις 28 Ιουνίου 2025 και εξέτασε το τρέχον κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο που περιβάλλει τη λύση του ζητήματος της περιουσίας, ως ένα από τα βασικά στοιχεία του Κυπριακού προβλήματος. Οι ανησυχίες και τα συμπεράσματα καταγράφηκαν για περαιτέρω εργασία:
1. Νομική Διάσταση:
Οι αγωγές που κατατέθηκαν από Ελληνοκύπριους και η εφαρμογή των σχετικών δικαστικών αποφάσεων αναδεικνύουν τη κρίσιμη σημασία του χρόνου που έχει περάσει από την αποστέρηση της περιουσίας των ιδιοκτητών.
- Λόγω της τουρκικής στρατιωτικής επέμβασης, η ρεαλιστική και κύρια μορφή αποζημίωσης είναι πλέον η χρηματική, ενώ οι επιλογές επιστροφής και ανταλλαγής έχουν αποδειχθεί πρακτικά ανεφάρμοστες.
- Οι αποφάσεις που κερδήθηκαν κατά της Τουρκίας δεν εφαρμόζονται, και η μη καταβολή αποζημιώσεων καταδεικνύει την αναποτελεσματικότητα της δικαστικής οδού στην αποκατάσταση της αποστέρησης περιουσίας.
- Ακόμα και σε περιπτώσεις εξαναγκαστικού εκτοπισμού λόγω στρατιωτικής επέμβασης, η απώλεια πρόσβασης και χρήσης της περιουσίας από τον ιδιοκτήτη υπονομεύει την έννοια του δικαιώματος ιδιοκτησίας.
- Οι αναφορές των δικαστηρίων στις πρόνοιες του Σχεδίου Ανάν δείχνουν ξεκάθαρα ότι τα δικαιώματα ιδιοκτησίας έχουν εξασθενίσει και ότι πολιτικοί παράγοντες έχουν ληφθεί υπόψη στην κατοχύρωση νέων δικαιωμάτων λόγω μακρόχρονης χρήσης της περιουσίας.
- Σε πρόσφατη υπόθεση που αφορά την Αμμόχωστο, η παρέμβαση του EΒΚΑΦ αποδυνάμωσε τη νομική βάση της ιδιοκτησίας που θεμελιώνεται σε τίτλους ιδιοκτησίας που εκδόθηκαν είτε από το ψευδοκράτος είτε από την Κυπριακή Δημοκρατία, προβάλλοντας τον όρο «διεκδικητής» αντί για «αδιαμφισβήτητος ιδιοκτήτης».
2. Δικαστική Διαδικασία:
Τα κτηματολογικά γραφεία και στις δύο πλευρές θέτουν αχρείαστα εμπόδια ακόμα και σε βασικές μεταβιβάσεις ιδιοκτησίας (όπως κληρονομιές).
Η γραφειοκρατία επιδεινώνεται από τις αυθαίρετες αποφάσεις του Κηδεμόνα Τουρκοκυπριακών Περιουσιών στο νότο και της Επιτροπής Ακίνητης Ιδιοκτησίας στο βορρά.
Οι διαδικασίες περιπλέκονται περαιτέρω από τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών όχι από τους φυσικούς ιδιοκτήτες αλλά από κηδεμόνες, με το επιχείρημα της ανταλλαγής ισοδύναμων περιουσιών μεταξύ τουρκοκυπριακών περιουσιών στο νότο και εγκαταλειμμένων ελληνοκυπριακών στο βορρά.
Πλην λίγων περιπτώσεων που οδηγήθηκαν στα δικαστήρια, οι αποζημιώσεις καλύπτουν μόνο ένα μικρό ποσοστό της αγοραίας αξίας και δεν προσφέρουν δίκαιη ικανοποίηση.
3. Κοινωνική Διάσταση:
Η διακοινοτική σύγκρουση από το 1958 στέρησε πολλές οικογένειες από τις περιουσίες τους, κορυφώθηκε το 1964 και έφτασε στο αποκορύφωμα με την εισβολή του 1974.
Οι Τουρκοκύπριοι, αναζητώντας προστασία από τη βία Ελληνοκυπρίων, περιορίστηκαν σε γκέτο και υπέστησαν πίεση από ηγεσίες και την Τουρκία για να υιοθετήσουν αποσχιστική ταυτότητα και να υποστούν εθνικιστικό εκτουρκισμό.
Πρακτικές όπως απαγόρευση της κυπριακής διαλέκτου, η οικονομική θεωρία του «από Τούρκο σε Τούρκο» και προσπάθειες θρησκευτικού εξισλαμισμού εφαρμόστηκαν.
Μετά την μαζική ανταλλαγή πληθυσμών του 1974, εφαρμόστηκε ένα σύστημα εξαναγκαστικής μεταβίβασης περιουσιών στο βορρά, με απονομή εγκαταλειμμένων ελληνοκυπριακών περιουσιών σε Τουρκοκύπριους, νομιμοποιώντας την αντίληψη της de facto ιδιοκτησίας.
Έποικοι από την Τουρκία που απέκτησαν την υπηκοότητα του ψευδοκράτους έγιναν και αυτοί ιδιοκτήτες και απέκτησαν ίσα δικαιώματα με τους ντόπιους Τουρκοκύπριους.
4. Δυναμικό της Αγοράς Ακινήτων:
Η οικονομική δραστηριότητα γύρω από την περιουσία έχει αποτύχει λόγω ασθενών νομικών βάσεων.
Οι διεθνείς οργανισμοί θεωρούν το ψευδοκράτος ως υποδιοίκηση της Τουρκίας, με την Τουρκία να φέρει την ευθύνη για παραβιάσεις και αποζημιώσεις.
Η Επιτροπή Ακίνητης Ιδιοκτησίας (IPC) που ιδρύθηκε από το ψευδοκράτος και αναγνωρίζεται από την Τουρκία, έχει γίνει δεκτή από το ΕΔΑΔ ως έγκυρο ένδικο μέσο.
Η Κυπριακή Δημοκρατία αποθαρρύνει τους Ελληνοκύπριους από το να προσφεύγουν στην IPC, ωστόσο χιλιάδες αιτήσεις έχουν υποβληθεί, οι περισσότερες με χαμηλές αποζημιώσεις.
Η Τουρκία δεν πληρώνει τις αποζημιώσεις που διατάσσονται από τα δικαστήρια και επιχειρεί να δημιουργήσει ταμείο μέσω φορολόγησης των συναλλαγών αυτών.
Το σύστημα θεωρείται ανεπαρκές και επιδεινώνει το δυστοπικό βάρος του ζητήματος.
Προτείνεται ως λύση, η λήψη μακροπρόθεσμου δανείου από την Παγκόσμια Τράπεζα ή το ΔΝΤ προς την Τουρκία για την κάλυψη των αποζημιώσεων για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μια τέτοια οικονομική ενίσχυση θα ενίσχυε την οικονομία και θα δημιουργούσε βάση για επίλυση άλλων πτυχών του Κυπριακού.
5. Πρόταση για Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Επίλυση της Περιουσιακής Πτυχής:
Η ταυτοποίηση του πραγματικού ιδιοκτήτη κάθε περιουσίας είναι θεμελιώδης για τη νομική εγκυρότητα των παρελθουσών και μελλοντικών συναλλαγών.
Ορισμένοι τίτλοι ιδιοκτησίας πριν το 1963 τηρούνται στο ψευδοκράτος.
Μια συνολική λύση είναι ανέφικτη χωρίς να διασαφηνιστούν οι περίπλοκες σχέσεις που προκύπτουν από κληρονομιές, αγοραπωλησίες, εμπορική χρήση ή απαλλοτρίωση.
Είναι επομένως αναγκαία η δημιουργία ενός αξιόπιστου ψηφιακού μητρώου με όλα τα δεδομένα για κάθε περιουσία.
Προτείνεται η δημιουργία μιας Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής, υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, με στόχο την άμεση καταγραφή και τεκμηρίωση περιουσιών που εμπίπτουν στις διαπραγματεύσεις.
Αυτό θα καθορίσει τα όρια και τις δυνατότητες και θα συμβάλει στη συγκρότηση πολιτικής συμφωνίας με βάση την περιουσία.
6. Πολιτική Διάσταση του Περιουσιακού:
Η πολυπλοκότητα του περιουσιακού απαιτεί την εκτίμηση της ισορροπίας ανάμεσα σε τεχνικές προκλήσεις, νομικές πτυχές, δικαστικές αποφάσεις, προσδοκίες ιδιοκτητών και τις πρακτικές συνέπειες μακρόχρονης απαλλοτρίωσης και κατοχής.
Αυτοί οι παράγοντες διαμορφώνουν τη δυνατότητα συνολικής πολιτικής λύσης.
Ωστόσο, αν υπάρχει πολιτική βούληση για επίλυση του Κυπριακού, τα τεχνικά προβλήματα είναι επιλύσιμα.
Οι τρόποι σκέψης που ισχύουν σε “κανονικές εποχές” δεν είναι επαρκείς για την αντιμετώπιση καταστάσεων που διαταράχθηκαν το 1974 και παραμένουν ανεπίλυτες για μισό αιώνα.
Η Φωνή Κυπρίων πιστεύει ότι η επίλυση του Κυπριακού απαιτεί συμφιλίωση με τις πραγματικότητες επί του εδάφους και τις κοινωνικοοικονομικές ανάγκες του λαού, καθώς και τη διαμόρφωση ενός νέου πολιτικού πλαισίου όπου όλες οι κοινότητες θα συμβιώνουν ισότιμα.
Η ομάδα ενθαρρύνει τη συμμετοχή των πολιτών στις προσπάθειες του ΟΗΕ για μια μόνιμη και βιώσιμη ειρήνη.
05/07/2025